Heeft er iemand een idee wat de 'religie' of 'levensbeschouwing' of 'zingeving' van de toekomst is? Allez, 'k wil zeggen: nu het christendom stevig aan populariteit inboet (op z'n zachtst gezegd), wat moeten we straks doen met onze existentiële verwarring? De bestaande schriftgodsdiensten lijken mij al niet echt geschikt, omdat ze te veel gemeen hebben meet het christendom. Misschien is, na het Heilig Boek, de Heilige Radioshow aan de beurt? Of het Heilige YouTube-clipje! Haha!
Boeddhisme heeft wel iets, maar daar moet ge het allemaal zelf uitzoeken. En natuurreligies zijn moeilijk te integreren in de huidige hedonistische maatschappij. Op zich allemaal goeie aspecten aan hoor. Maar ik zou er niet meteen een soep van maken. Als we nu eens zorgvuldig selecteren. Toeval wil dat er een heleboel over het klimaat te doen is. Wat meer respect voor moeder natuur zou ons niet misstaan,integendeel. Dus dat aspect van de natuurreligies moeten we zeker behouden, vind ik. Het feit dat druïdisme in Engeland officieel als religie erkend wordt, is in dat licht zeer goed.
Tegelijk vinden alle mensen vrijheid belangrijk. Het enige waarover nog gediscussieerd wordt, is hoeveel vrijheid we aan anderen geven - daaruit onstaan de politieke tegenstelling die we links en rechts noemen. Zoals ik zei is heeft het boeddhisme geen dogma's. Ik wil hier graag even het humanisme vermelden, ofte vrijzinnigheid. Heeft zijn tegenhanger t.o.v. de kerk in de vorm van de loge. Uiteindelijk is de loge niet geschikt om een brede zingevende beweging te leiden, denk ik. Ten eerst omdat ze geheim is, en ten tweede omdat een dergelijke structuur, waarbij een selecte groep mensen sturing geeft aan de maatschappij, voorbijgestreefd is. Kijk maar naar het christendom, het ging er net zo aan toe.
Terug naar het boeddhisme dus. Er bestaan kloosters, ja. En er zijn verschillende substromingen. Nu, zijn verdragen elkaar. Dat deden christelijke substromingen niet. Herinner u de beeldenstorm. De vaardigheid om en het geloof in de mogelijkheid om met andere geloofsovertuigingen om te gaan, is cruciaal in de onvermijdelijke multi-culturele samenleving waarheen we evolueren. Voorts heeft deze Oosterse traditie een aantal technieken voortgebracht die als doeltreffend middel blijken te dienen bij stress. Stress is katalysator bij vrijwel elke mogelijke kwaal, zij het nu psychisch of fysisch. Stress maakt vrijwel alles een stukje erger. En zonder stress, blijft er energie over voor genezing of om gezond en sterk te blijven. Dus, de tolerantie en de psychologie van het boeddhisme blijven behouden. Moraal bouw je in het boeddhisme op door na te denken over de gevolgen van je eigen daden. Moraal t.o.v. anderen bouw je op door na te denken over de intenties van die anderen. Daar zit misschien ook wel een nuttige wenk in voor onze zingeving van de toekomst.
Ik had het zo-even ook over het hedonisme in de maatschappij. Dat heeft een plaats, maar niet als leidraad, vind ik. Volgens mij kunnen onze spontane neigingen ons de weg wijzen, maar moeten we die vervolgens rationeel bewandelen. En met rationeel bedoel ik niet wat een humanist zou bedoelen. Ik bedoel in dit geval dat het proces van zingeving inhoudt dat je gaat nadenken over je neigingen. Dat je beslist of ze voor jou moreel verantwoord zijn, nadat je dat grondig onderzocht hebt.
Het proces van zingeving. Een neiging komt op, je bent bijvoorbeeld kwaad op degenen die jou of de groep waartoe je behoort beledigden. Je kan nu twee richtingen uit. Ofwel komen een aantal mogelijke acties op de voorgrond, waarvan je onderzoekt of de gevolgen van je daden binnen de morele basisprincipes passen. Je kan bijvoorbeeld geen moordenaar doden, omdat je vindt dat je respect moet hebben voor alle levende wezens. Laat voorgaande zin even rondzweven in je hoofd, bekijk hem van alle mogelijke kanten en denk er vervolgens het jouwe van.
De andere mogelijke richting is dat je gewoon vindt dat de ander iets slecht gedaan heeft. Dan ga je onderzoeken of dat wel zo is, door je af te vragen wat de intenties van de andere(n) zijn. Je houdt hierbij de overeenkomsten die je met de andere hebt voor ogen. Om te beginnen zijn jullie allemaal levende, menselijke wezens. Je komt ook tot de vaststelling dat je allemaal in staat bent elkaar te beledigen. Wat wil je daarmee bereiken? Wat brengt dat dan wel op? Wat kan de motivatie zijn van de ander?
De kern van de zaak is bewust nadenken over alle mogelijke aspecten en dingen. Als je daar ver genoeg in gaat, kan je toleranter zijn, jezelf beter voelen (minder stress) en vaart het hele ecosysteem er wel bij.
Dat hedonisme is dus een vraagsteller, die ons iets geeft om bewust over na te denken.
Alles beschouwd, kan je als centrale regel stellen dat alle levende wezens evenveel respect verdienen. Als je bedenkt hoeveel respect je voor jezelf hebt, weet je meteen wat je elk ander levend wezen verschuldigd bent. Je kan nooit teveel respect hebben voor een levend wezen, op voorwaarde dat je evenveel respect hebt voor alle levende wezens.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten